Uluslararası Finansal Hesap Bilgilerinin Otomatik Değişimi (CRS) ve Almanya’da Mukim Türk Vatandaşlarının Hukuki Durumu

Vergi konularında karşılıklı idari yardımlaşma ve şeffaflık ilkeleri çerçevesinde, OECD tarafından geliştirilen ve Türkiye ile Almanya dahil 100’den fazla ülkenin taraf olduğu Finansal Hesap Bilgilerinin Otomatik Değişimine İlişkin Ortak Raporlama Standardı (Common Reporting Standard - CRS) tamamen yürürlüğe girmiş bulunmaktadır.

Son dönemde Almanya Federal Vergi Dairesi (Federal Central Tax Office - BZSt) ve yerel vergi daireleri (Finanzamt) tarafından, Türkiye’den aktarılan finansal veriler doğrultusunda geriye dönük incelemelerin başlatıldığı ve mükelleflere idari/cezai bildirimlerin yapıldığı müşahede edilmektedir. Bu makalede, söz konusu veri paylaşım mekanizmasının hukuki temelleri, kapsamı, Çifte Vergilendirmeyi Önleme Anlaşması karşısındaki durumu ve mükelleflerin yasal hakları mevzuat ışığında incelenmiştir.

1. Otomatik Bilgi Paylaşımının Hukuki Temeli ve Kapsamı

Bilgi paylaşım mekanizmasında esas alınan yegane kriter vatandaşlık bağı değil, uluslararası vergi hukuku normu olan "Vergi Mukimliği" (Tax Residency) statüsüdür. Çifte Vergilendirmeyi Önleme Anlaşması (ÇVÖA) ve ilgili mevzuat uyarınca; bir takvim yılı içerisinde 183 günden fazla bir ülkede ikamet eden, hayati menfaatlerinin merkezi o ülkede bulunan ya da o ülkede daimi meskeni olan kişiler, o ülkenin vergi mukimi addolunur.

Almanya’da yerleşik ve vergi mükellefi olan şahısların Türkiye’deki finansal kuruluşlarda (bankalar, portföy yönetim şirketleri vb.) bulunan hesapları, her yıl periyodik olarak Alman mali makamlarına raporlanmaktadır.

Raporlama Kapsamına Giren Finansal Veriler:

 * Mevduat sahibinin kimlik, doğum ve yabancı mukimlik/adres bilgileri,

 * Hesap numarası (IBAN) ve ilgili finansal kuruluşun unvanı,

  Raporlama döneminin son günü (ilgili yılın 31 Aralık* tarihi) itibarıyla hesapta bulunan toplam bakiye veya değer,

 * Hesaba yıl içerisinde tahakkuk eden faiz, kar payı (temettü) ve benzeri gelirlerin brüt tutarları.

Gayrimenkul ve Taşınmaz Varlıkların Durumu:

Mevcut uluslararası standartlar uyarınca, Türkiye Cumhuriyeti sınırlarındaki gayrimenkul, arsa, tarla veya motorlu taşıt gibi doğrudan mülkiyet bilgileri otomatik bilgi paylaşımının kapsamı dışındadır. Ancak, bu taşınmazlardan elde edilen ve bir finansal hesapta biriktirilen kira gelirleri, hesap bakiyesinin bildirimi esnasında dolaylı olarak vergi incelemesinin konusunu oluşturabilmektedir.

2. Çifte Vergilendirmeyi Önleme Anlaşması (ÇVÖA) ve Uygulama Esasları

Türkiye Cumhuriyeti ile Almanya Federal Cumhuriyeti arasında yürürlükte olan Çifte Vergilendirmeyi Önleme Anlaşması, bir gelirin her iki ülkede birden vergilendirilmesini önlemeyi amaçlamakla birlikte, mükellefleri yaşanılan ülkede (Almanya) beyan yükümlülüğünden muaf kılmamaktadır.

Anlaşmanın işleyişi gelir türlerine göre farklılık arz etmektedir:

Gayrimenkul ve Kira Gelirleri:* ÇVÖA’nın ilgili hükümleri gereğince, taşınmazlardan elde edilen kazançları vergilendirme yetkisi öncelikle taşınmazın bulunduğu ülkeye (Türkiye) aittir. Almanya bu geliri doğrudan vergilendirmekten istisna tutar; ancak bu geliri mükellefin Almanya’daki toplam matrahına dahil ederek vergi oranını belirler (*Progresyon Etkisi / Progressionsvorbehalt*). Dolayısıyla, Türkiye’deki kira gelirinin Almanya’da beyan edilmemesi, vergi diliminin eksik hesaplanmasına ve vergi ziyaına yol açar.

Menkul Sermaye İratları (Faiz ve Temettü):* Türkiye’de elde edilen faiz gelirlerinden kesilen stopaj (kaynakta kesilen vergi), ÇVÖA uyarınca Almanya Federal Cumhuriyeti’nde tahakkuk edecek vergiden mahsup edilir (*Mahsup Yöntemi*). Aradaki matrah farkı ve vergi oranı farkından doğan bakiye, Almanya’da vergilendirilmeye devam eder.

3. Sürecin Yasal Sınırlar İçinde Yönetilmesi ve Mevzuata Uygun Çözümler

I. Vergi Mukimliği Durumunun Güncellenmesi

Kişinin Türkiye’ye kesin dönüş yapmış olması veya fiilen yılın 6 ayından fazlasını Türkiye’de geçirmesi halinde, Türk bankalarındaki kimlik, vergi numarası (VKN) ve adres bilgilerinin güncel ikametgah belgeleri ile "Türkiye" olarak revize edilmesi gerekmektedir. Vergi mukimliği hukuken Türkiye’de olan şahısların verileri Almanya ile paylaşılmaz.

II. Varlık Yapısının Yeniden Yapılandırılması

Otomatik bilgi paylaşımı yalnızca finansal hesap bakiyelerini ve nakit hareketlerini kapsadığından, birikimlerin hukuki riskleri ve vergi mevzuatları gözetilerek gayrimenkul, arsa veya ticari yatırımlara dönüştürülmesi, yasal çerçevede finansal raporlama matrahını azaltan etkin bir yöntemdir.

4. Geriye Dönük İhlaller İçin Hukuki Çıkış Yolu: Etkin Pişmanlık (Selbstanzeige)

Geçmiş dönemlerde Türkiye’deki finansal varlıklarını ve buralardan elde ettikleri gelirleri Alman vergi otoritelerine beyan etmemiş olan mükellefler için Alman Vergi Kanunu (Abgabenordnung - AO) uyarınca "Selbstanzeige" (Etkin Pişmanlık / Kendini İhbar) kurumu mevcuttur.

Mevzuata uygun ve eksiksiz bir şekilde yapılacak Selbstanzeige başvurusu neticesinde:

 * Mükellef, geçmişe dönük eksik vergileri ve yasal faizlerini ödemekle yükümlü kılınır,

  Buna karşılık, hakkındaki hapis cezası ve idari/adli para cezaları dahil olmak üzere cezai kovuşturmalardan tamamen muafiyet* kazanır.

Kritik Koşul: Selbstanzeige kurumundan yararlanılabilmesi için, yerel vergi dairesinin (Finanzamt) vergi ziyaını henüz tespit etmemiş ve mükellefe yönelik bir ceza soruşturması veya inceleme başlatmamış olması şarttır. İnceleme başladıktan sonra yapılacak beyanlar etkin pişmanlık hükmünden yararlandırmaz.

*Önemli Bilgilendirme

Bu makalede yer alan tüm bilgiler, genel bilgilendirme amacıyla kaleme alınmış olup, hukuki tavsiye, mütalaa veya resmi yönlendirme niteliği taşımamaktadır. Gümrük mevzuatları, idari kararlar ve süre hesaplama usulleri dönemsel olarak değişiklik gösterebilir. Bireysel durumunuz özelinde herhangi bir hak kaybı, idari yaptırım veya cezai müeyyide ile karşılaşmamak adına, seyahat öncesinde durumunuzu resmi makamlardan teyit etmenizi ve alanında uzman bir hukukçu veya gümrük danışmanı ile görüşmenizi önemle tavsiye ederiz.