Yurt Dışında Boşananlar Dikkat: Konsolosluktan Boşanma Nüfusa İşlenir mi?

Yurt Dışında Boşananlar Dikkat: Konsolosluktan Boşanma Nüfusa İşlenir mi?

Yurt dışında (Almanya, Fransa, Hollanda, İngiltere, ABD vb.) yaşayan Türk vatandaşlarının en çok merak ettiği ve Google’da sıklıkla arattığı hukuki soruların başında şu soru gelmektedir:

“Yurt dışındaki mahkemede boşandım. Bu karar konsolosluk aracılığıyla Türkiye’deki nüfus kayıtlarına işlenebilir mi, yoksa Türkiye’de tanıma ve tenfiz davası açmak zorunda mıyım?”*

Geçmişte yabancı mahkemeler tarafından verilen boşanma kararlarının Türkiye’de hüküm ve sonuç doğurabilmesi için mutlaka Türk mahkemelerinde tanıma ve tenfiz davası açılması gerekiyordu. Ancak yapılan yasal düzenleme ile birlikte, belirli şartların sağlanması hâlinde yabancı boşanma kararlarının Türkiye Cumhuriyeti dış temsilcilikleri (konsolosluklar) aracılığıyla doğrudan nüfus kayıtlarına işlenebilmesi mümkün hâle gelmiştir.

Bununla birlikte, konsolosluk aracılığıyla yapılacak idari tescil işlemi her dosya bakımından uygulanamaz. Kanunda öngörülen şartların eksiksiz şekilde yerine getirilmesi gerekmektedir. Peki, yabancı boşanma kararını konsoloslukta tanıtmak için hangi şartlar aranır? Hangi durumlarda Türkiye’de dava açılması zorunlu olur? İşte bilmeniz gerekenler:

Konsoloslukta Boşanma Tescili İçin Aranan Şartlar

Yurt dışında verilen boşanma kararının mahkemeye gitmeden, konsolosluk aracılığıyla Türkiye’deki nüfus kayıtlarına işlenebilmesi için aşağıdaki şartların birlikte sağlanması gerekmektedir:

1. Eski Eşlerin Birlikte Başvurması (En Önemli Şart)

Konsolosluk aracılığıyla yapılacak idari tescil işleminde en önemli şart, eski eşlerin birlikte başvuruda bulunması veya usulüne uygun şekilde vekil tayin ettikleri avukatları tarafından temsil edilmeleridir.

Taraflar aynı gün aynı konsolosluğa birlikte başvurabileceği gibi; farklı şehirlerde veya farklı ülkelerde yaşıyorlarsa, bulundukları yerdeki Türk konsolosluklarına ayrı ayrı zamanlarda başvuru yapmaları da mümkündür.

 Ayrıca taraflar, düzenleyecekleri özel yetkili vekâletname ile avukatları aracılığıyla da bu başvuruyu gerçekleştirebilirler.

 Kritik Detay: Eski eşlerden birinin başvuru yapmak istememesi, iş birliğine yanaşmaması veya kendisine ulaşılamaması hâlinde konsolosluk idari tescil işlemi yapamaz. Böyle bir durumda yabancı boşanma kararının Türkiye’de geçerlilik kazanabilmesi için tek çare Türkiye’de tanıma ve tenfiz davası açmaktır.

2. Boşanma Kararının Kesinleşmiş Olması

Yabancı mahkeme tarafından boşanma kararının verilmiş olması tek başına yeterli değildir. Başvuruya konu edilecek kararın hukuken kesinleşmiş (Rechtskraft) olması zorunludur.

Bu nedenle kararın kesinleştiğini gösteren şerhin veya belgenin de dosyada bulunması gerekmektedir. Örneğin Almanya’da verilen boşanma kararlarında Rechtskraftvermerk olarak adlandırılan kesinleşme şerhi aranmaktadır. Kesinleşmemiş mahkeme kararları konsolosluklar tarafından kesinlikle işleme alınmamaktadır.

3. Apostil Şerhi Bulunması (Nereden Alınır?)

Boşanma kararının Türkiye’de ve konsoloslukta kullanılabilmesi için, kararın verildiği ülkenin yetkili makamları tarafından düzenlenmiş Apostil Şerhinin (Apostille)** bulunması gerekir.

Yaygın bilinenin aksine, Apostil şerhi kararı veren yerel aile mahkemesinden veya duruşma hakiminden alınmaz. Örneğin Almanya'da bu şerh, kararı veren mahkemenin bağlı olduğu üst idari makamdan (genellikle Eyalet Mahkemesi Başkanlığı - Präsident des Landgerichts*) alınmaktadır. Türkiye'de de benzer şekilde mahkeme kararlarına apostil şerhi adliyelerdeki **Adli Yargı Adalet Komisyonu Başkanlıkları* tarafından basılmaktadır.

4. Türkçe Tercümenin Hazırlanmış Olması

Kesinleşmiş ve apostilli boşanma kararının, konsolosluğun kabul ettiği usule uygun şekilde Türkçeye çevrilmiş olması gerekmektedir. Tercümenin, konsolosluğa kayıtlı yeminli bir tercüman tarafından yapılması ve gerekli onay işlemlerinin tamamlanmış olması şarttır.

⚠️ Dikkat: Velayet ve Nafaka Kararları Konsoloslukta Tescil Edilmemektedir!

Konsolosluk aracılığıyla gerçekleştirilen idari işlem yalnızca yabancı mahkeme tarafından verilen boşanma kararının özünü (yani evliliğin sona erdiğini) Türkiye’deki nüfus kayıtlarına işler.

Buna karşılık yabancı mahkeme kararında yer alan;

 * Çocukların velayeti,

 * İştirak, yoksulluk veya yardım nafakası,

 * Maddi ve manevi tazminat hükmü,

 * Mal paylaşımı ve eşyaların iadesi,

gibi kararlar yalnızca konsolosluk başvurusu ile Türkiye’de icra edilebilir hâle gelmemektedir. Bu yan hükümlerin Türkiye'de de resmi olarak uygulanabilmesi, örneğin Türkiye'deki mal varlıklarına el konulabilmesi veya nafaka icrası yapılabilmesi için Türkiye'deki Aile Mahkemelerinde somut olayın özelliklerine göre "Tenfiz Davası"* açılması yasal bir zorunluluktur.

Özetle Ne Yapmalısınız?

Eski eş ile iletişimin devam etmesi ve her iki tarafın da başvuru konusunda mutabık kalması hâlinde, gerekli belgeleri eksiksiz şekilde hazırlayarak Türk konsolosluğuna yapılacak başvuru ile yabancı mahkeme tarafından verilen kesinleşmiş boşanma kararını nüfusa işletebilirsiniz. Bu yöntem, süreci Türkiye’de dava açılmasına gerek kalmadan hızla tamamlamanızı sağlar.

Buna karşılık eski eşe ulaşılamaması, eşin başvuruya katılmayı reddetmesi veya velayet/nafaka gibi hakların Türkiye'de de zorla icra edilmek istenmesi durumunda, Türkiye’de tanıma ve tenfiz davası sürecini başlatmanız en doğru yoldur. Hak kaybı yaşamamak adına başvuru öncesinde profesyonel bir hukuki destek almanız tavsiye edilir.

Bu makalede yer alan tüm bilgiler, genel bilgilendirme amacıyla kaleme alınmış olup, hukuki tavsiye, mütalaa veya resmi yönlendirme niteliği taşımamaktadır. Gümrük mevzuatları, idari kararlar ve süre hesaplama usulleri dönemsel olarak değişiklik gösterebilir. Bireysel durumunuz özelinde herhangi bir hak kaybı, idari yaptırım veya cezai müeyyide ile karşılaşmamak adına, seyahat öncesinde durumunuzu resmi makamlardan teyit etmenizi ve alanında uzman bir hukukçu veya gümrük danışmanı ile görüşmenizi önemle tavsiye ederiz.